İzmit Gültepe Nekropolü atıl ve bakımsız durumda

Tarihe ve tarihi yapılara verdiğimiz değer ortada. Maalesef hem yöneticiler hem de insanlarımız gerekli ilgi ve merakı göstermiyor. Ülkemizde pek çok tarihi alan ve eser atıl ve bakımsız halde. Tümülüsleri, nekropolü ve antik su kemeri ile İzmit’te bu bölgelerden biri. Tarihi M.Ö. 10.000 yıllarına dayanan, Arkaik ve Klasik dönemde (M.Ö. 1200-328) “Astakoz (Olbia)”, Helenistik (M.Ö. 328-74), Roma (M.Ö. 74-M.S. 387) ve Bizans dönemlerinde (M.S. 387-1058) “Nicomedia” adını alan ve 1058’den sonra Türk hakimiyetine geçen Kocaeli’nin merkezinde yer alan İzmit kenti; bugün “sanayi kenti, transit kent, körfez kenti, kıyı kenti, ticaret kenti” özellikleri ile ön plana çıkmış, ancak tarihî kent kimliğinin görülebildiği bir nokta olmaktan uzakta bulunmaktadır. Bu müthiş tarih birikimi maalesef turizme kazandırılamıyor. Halbuki Kocaeli, Arkeoloji Müzesi olan bir şehir.

İzmit’te bulunan en önemli tarihi alanlardan biri Gültepe Nekropolü. Yıllardır kaderine terk edilmiş, ıssız, atıl ve turizme bir ören yeri olarak kazandırılabilecekken, etrafı tel örgülerle çevrili ve bakımsız bir halde karşımıza çıkıyor. Ayrıca tel örgüler üzerinde veya etrafta bilgilendirici bir yazı bulunmuyor. TEM Otoyolu kenarında kalan Nekropolün ne göreni ne duyanı var.

Kocaeli Üniversitesi, Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerinde Ayşe Çalık Ross, “Nikomedia (İzmit) Arkeoloji Çalışmaları Ve Kentin Vizyonu” adlı çalışmasında, Nekropolle ilgili “1990’lı yıllarda Kocaeli Arkeoloji Müzesi’nin kurtarma amaçlı bölgede yürüttüğü kısa süreli çalışmalardan” bahsediyor.

İnternet üzerinde bazı araştırmalar yapınca, karşımıza Gültepe Nekropolü ile ilgili birkaç haber çıkıyor. Bunlardan biri 2011 yılına ait. Evrensel ve Haberler.com’da yer alan haberlerde, “İzmit Belediye Başkanı Dr. Nevzat Doğan, 1. derece sit alanı olan tarihi toplu mezar yeri Gültepe Nekropolü’nü korumak için Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Karayolları hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunduklarını söyledi. Gültepe Nekropolü’nde MS. 2. ve 9. yüzyıllara ait mezar kalıntıları, haç şeklinde bir kilise kalıntısı ve o döneme ait arkeolojik eserler yer alıyor. Tarihi eserlerin bulunduğu bölgede Karayolları’na ait bir TIR parkının yer alması, kenti önemli bir tarihsel mirasın yok olması tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor” deniliyor. Ayrıca dönemin Kocaeli Valisi Ercan Topaca, İzmit Belediye Başkanı Nevzat Doğan ile yaptığı incelemeler sonrası yaptığı açıklamada, “Başkan Doğan’ın bu konudaki kaygılarını haklı buluyorum. İzmit bir tarih kenti olarak bu değerleri korumak durumundadır. Burasını dağılmadan koruyarak ve tarihi unsurları ön plana çıkararak bir ‘ören yeri’ şeklinde düzenlemeliyiz.” ifadelerini kullanıyor. Nevzat Doğan ise şunları kaydediyor: “Birinci derece sit alanı olan bu bölge hakkında Anıtlar Kurulu’nun gerekli raporu var. Ama buna rağmen Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Karayolları, TIR parkının orada çalışmasına göz yumuyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün bu konuda tam tersi bir tutum içinde olması gerekirken, bizim çağrılarımıza bile kulak vermemesi üzücüdür. Ticari amaç güdülerek bir tarihin yok olmasına göz yumamayız. O nedenle, savcılığa suç duyurusunda bulunduk. Sayın Valimizi de konuyla ilgili bilgilendirerek bölgeye götürdük. Yasal prosedür çerçevesinde bizim bir belediye olarak tarihimizi korumak adına şu anda yapabileceklerimiz bununla sınırlı. Gelişmeleri yakından takip ediyoruz.”

Vali Topaca’nın özellikle şu ifadeleri çok önemli: Burasını dağılmadan koruyarak ve tarihi unsurları ön plana çıkararak bir ‘ören yeri’ şeklinde düzenlemeliyiz.” Ancak aradan geçen 6 yılda bölgenin ören yeri olarak düzenlenmemiş olduğunu görüyoruz.

2015 yılında ise, bu sefer Milliyet’te bir haber görüyoruz: İzmit Belediye Başkanı Dr. Nevzat Doğan, Ulaştırma Bakan Yardımcısı Yahya Baş ile Gültepe Nekropolü’nü inceledi. İzmit Belediye Başkanı Dr. Nevzat Doğan, Ulaştırma Bakan Yardımcısı Yahya Baş ile 1. derece sit alanı olan tarihi toplu mezar yeri Gültepe Nekropolü’nde incelemelerde bulunarak projeyle ilgili değerlendirmelerde bulundu. Gültepe Nekropolü’nde MS. 2. ve 9. yüzyıllara ait mezar kalıntıları, haç şeklinde bir kilise kalıntısı ve o döneme ait arkeolojik eserler yer alıyor. Ulaştırma Bakan Yardımcısı Yahya Baş ile yaptığı incelemede, toprak altında yatan tarihi zenginlikleri turizme kazandırmak istediklerini belirten Başkan Doğan, “Yüzyıllardır kendi kaderine terk edilmiş olan Roma döneminden kalan Gültepe Nekropolü’nü ’Tarih Koridoru’na eklemek istiyoruz. Bu amaçla geçtiğimiz dönemden bu yana yaptığımız girişimlerle Karayollarına ait bu alanın bir türlü Belediyemize tahsisini sağlayamadık. Bölgeyi restorasyon, rölöve projeleriyle ve tarihi bilgilerle donatıp TEM otoyolundan gelip geçenlerin ilgisini çekebilecek bir tarih noktası yapmayı düşünüyoruz. Konuyla ilgili Bakan yardımcımızla görüşme yapıp, kendisini davet ettik ve yerinde incelemelerde bulunduk. Eğer bize devri yapılırsa, bu alanın restorasyonunu yapıp, otoyoldan Tarih Koridoruna bir giriş sağlanması için girişimlerde bulunacağız” dedi. Nevzat Doğan, alanın resterasyonunun yapılıp, otoyoldan tarih koridoruna girişten bahsediyor. Ancak bugün Gültepe Nekropolü’nü ziyaret ederseniz, söylenenlerin gerçekleşmediğini göreceksiniz. Acaba Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Karayolları hakkında bulunulan suç duyurularından bir sonuç alınamadı mı? Her gün otoyoldan geçen binlerce insan, nasıl bir değerin yanından geçtiklerinden habersiz.

İzmit Belediyesi İnternet sitesini ziyaret edip, mekanlar başlığı altında Gültepe Nekropolü hakkında yer alan güncel bilgiyi okuyunca daha da üzülüyoruz. Site de nekropolle ilgili şu bilgiye yer verilmiş: “M.S. II. ile IX. yüzyıl arasında  yapıldığı buluntularından tarihlenen Antik Çağ Nekropolü ile Bizans Dönemine ait kutsal yapı kalıntısı, İstanbul- Ankara Otoyolu İzmit kesiminde Gültepe Park Alanı doğusunda yer almaktadır.1991 yılında Karayollarının Park Alanı açma çalışmaları sırasında freskli bir mezar odasının bulunması ile gün ışığına çıkarılan alanda, Kocaeli Müzesinin yaptığı kazılar sonrasında çok sayıda hipojenler ile haç planlı kilise kalıntısı,  batısında ise ince uzun dörtgen odaların yer aldığı mezar odaları ve Hristiyan şehitleri için yapılmış Martyrion kalıntıları bulunmuştur. Açığa çıkarılan alan bugün atıl durumdadır ve kaçak kazılar sonucu mezar odaları ve kilise kalıntısı tahrip edilerek ciddi zarar görmüştür.Gültepe Nekropolü ile ilgili olarak atıl durumda olduğu ve daha acı olarak kaçak kazılar sonucu mezar odaları kilise kalıntısı tahrip edilmiş deniyor. Eğer buranın bir ören yeri olması sağlansa ve bir koruması olsaydı bugün bu sahneyle karşılaşacak mıydık?

Türkiye Kültür Portalı üzerinden Kocaeli ilinde gerçekleştirilen projelere baktığımızda, Gültepe Nekropolü ile ilgili bir çalışmaya rastlamıyoruz.

Kartepe ve Maşukiye gibi noktaları ile turizm bölgesi olan Kocaeli’de yer alan otellerin tanıtım bültenlerinde Gültepe Nekropolü’ne yakınlıktan bahsediliyor. Ancak gelen turistlerin, bölgeye ulaşımını sağlayacak bir sistem yok. Turistler, şu an burayı ziyaret edecek olsa belki üzülecekler. Ancak burası bir ören yeri olarak hem Kocaeli’yi ziyaret eden turistlere, hem de TEM Otoyolu’nu kullananlara açılacak olsa bölge için daha yararlı olacaktır.

Gelecek her türlü yararlı bilgiyi paylaşacağımızdan şüpheniz olmasın..

Gültepe Nekropolü

Nekropol, eski Yunanca’da birleşik bir isimdir ve iki kelimeden oluşur; Nekros ve Polis. Nekros ceset, polis ise kent, şehir demektir. İkisi bir arada kullanıldığında mezarlar şehri, yani genel ve büyük bir mezarlık anlamına gelmektedir. Nekropolis, özellikle antik zaman kentlerinde yer alan büyük ve geniş mezarlıklara genel olarak verilen isimdir. Karayolları tarafından bölgede yapılan yol çalışması sırasında tesadüfen ortaya çıkan Antik çağ nekropolü ile Bizans dönemine ait ‘kutsal yapı’ kalıntısı hipoje bulunur. (Hipoje kısaca yeraltı mezarları demektir. Eski bazı uygarlıklarda; Mısır, Mezopotamya, Yunan ve Romalılar’da görülür.

Yerin altına kazılmış odalar halinde hipojeler bulunurdu. Kayaların içine oyulmuş biçimde veya yerin üstüne inşa edilip üzeri toprakla tepe haline getirilmiş yapay tepeler de bulunurdu). Bölge civarında ayrıca Roma dönemine ait, ‘Kiremit Mezar’ olarak adlandırılan 35 cm x 40 cm’lik yakılan ve kaynatılan cesetlerin kemiklerinin konulduğu üçgen şeklinde pişmiş topraktan imal edilmiş ‘kemiklikler’ de bulunmaktadır. Yine bölgenin üst kısımlarında ikinci ve üçüncü yüzyıllara ait Roma dönemi lahitlerine de civarda rastlanmaktadır.

Haberler

Evrensel

Türkiye Kültür Portalı

Milliyet

Art Nicomedia

Tarih Koridoru hakkında bilgi:  İzmit Belediyesi

 

 

 

Murathan Birinci

Murathan Birinci

1989 yılında Rize'de doğdu. İlköğretimi Rize Kurtuluş İlköğretim Okulu, Liseyi Rize Hasan Sağır Lisesi'nde tamamladı. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü'nden 2014 yılında mezun olmasının ardından aynı üniversitede Gazetecilik Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir.
Murathan Birinci
Paylaş:
Murathan Birinci

Murathan Birinci

1989 yılında Rize'de doğdu. İlköğretimi Rize Kurtuluş İlköğretim Okulu, Liseyi Rize Hasan Sağır Lisesi'nde tamamladı. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü'nden 2014 yılında mezun olmasının ardından aynı üniversitede Gazetecilik Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir.

Bir Cevap Yazın